17. maidagshald í Norðurlandahúsinum

norskur_tjodardagur

Fróðskaparfelagið er við sum fyrireikari tá 200 árið fyri norsku grundlógini verður markerað við einum serligum 17. mai dagshaldi í Føroyum.
Tað er Føroyskt-Norskt Felag í tøttum samstarvi við Fróðskaparfelagið og Norrøna Felagið, sum skipar fyri haldinum. Haldið verður í Norðurlandahúsinum millum klokkan 14 og 18.
Dagurin verður hildin í norskum 17. mai anda við felagssangi, røðum, framførslum og ymsum spølum fyri børnini. Kaj Leo Holm Johannessen, løgmaður, heldur setanarrøðuna, og millum teirra, ið fara at bera fram heilsu, er norski konsulin í Føroyum, Peter Even Djurhuus.
Tveir fyrilestrar verða á skránni. Hans Andrias Sølvará,lektari á Fróðskaparsetrinum heldur ein søguligan fyrilestur, sum tekur útgangsstøði í friðaravtaluni, sum var undirskrivað í Kiel í januar 1814, og sum var orsøkin til, at norðmenn settust at orða eina grundlóg fyri landið, og sum var undirskrivað á Eidsvoll 17. mai sama ár. Sama friðaravtala var eisini orsøkin til, at Føroyar og hini hjálondini í Norðuratlantshavi komu beinleiðis undir danskt ræði.
Hin fyrilesturin heldur Vár í Ólavsstovu, adjunktu. Hon fer at greiða frá um norskar bókmentir og rithøvundar, um tað mundið, tá norska grundlógin varð skrivað.
Eisini verður framførsla við Hanusi G. Johansen, sum jú hevur fleiri norskar sangir á síni sangskrá, ikki minst hansara egnu tónasetingar av yrkingum hjá Jacob Sande.
17. mai tiltakið í Norðurlandahúsinum er ókeypis og ætlað øllum áhugaðum.

Skrá fyri 17. mai haldið
Kl. 14.00: Tone Kjeld bjóðar væl komin og setir hátíðarhaldið. Norski tjóðsangurin verður sungin, og Kaj Leo Johannesen løgmaður Føroya heldur røðu. Petur Even Djurhuus norskur aðalkonsul ber fram heilsan úr Noregi
Kl. 14.20: Søguligur fyrilestur um friðin í Kiel og avleiðingarnar av honum í norskum og føroyskum høpi v/ Hans Andrias Sølvará
Kl. 15.00: Felagssangur
Kl. 15.20: Fyrilestur um norskar bókmentir og rithøvundarfyri 200 árum síðani v/ Vár í Ólavsstovu (Skálin). Børnini tekna í Dansistovuni og teknifilmur verður vístur.
Kl. 16.00: Leikir og spøl
Kl. 16.30: Kaffi/the við siðbundnum norskum køkum, bakaðar eftir 200 ára gomlum uppskriftum og smakkiroyndir av øðrum siðbundnum norskum mati.
Kl. 17.20: Hanus G. Johansen syngur norskar vísur
Kl. 18.00: Tiltakið endar

 

Hátíðarløta fyri 100 ára føðingardegi HD Joensens fyrrverandi landslækna

Hans Debes Joensen
Hans Debes Joensen

Mikudagin 27. november eru 100 ár síðan Hanus Debes Joensen fyrrverandi landslækni og fróðarmaður varð borin í heim. Í hesum sambandi skipar Føroya Fróðskaparfelag fyri almennari hátíðarløtu á Landsbókasavninum sjálvan føðingardagin mikudagin 27. november kl. 16-18.

Á skránni verða røður, framløgur, tónleikur og felagssangur. Jóan Pauli Joensen Dr. Phil. og professari í siðsøgu á Søgu- og Samfelagsdeildini fer at røða um HD Joensen og stovnanina av Fróðskaparfelagnum og Fróðskaparsetri Føroya. Marjun Simonsen Cand. Phil. í máli og bókmentum fer at greiða frá yrkorðagerð, við støði í nøkrum av teimum verkum, sum HD Joensen greiddi úr hondum. Harumframt fer Høgni Debes Joensen landslækni og sonur HD Joensens at greiða frá læknaliga og vísindaliga arbeiðinum hjá pápanum umframt at røða um Hans Debes Joensen sum menniskja. Harumframt verður ein framløga frá Deildini fyri arbeiðs- og almannaheilsu, ið fer at snúgva seg um heilsu- og læknaligu menningina í Føroyum seinastu árini.

HD Joensen hevði serligan áhuga og tokka til mentan og list, og umframt hansara dagliga yrki sum landslækni og lærari í læknavísindum, tókst hann við at skriva og týða skaldskap. Hann hevur útgivið egnar og týddar yrkingar. Til nakrar av týddu yrkingunum hjá HD Joensen hevur Kári Sverrisson gjørt tónleik, og á hátíðarhaldinum mikudagin fara Kári Sverrisson og Hans Jacob Kollslíð at framføra henda tónleik.

Hans Debes Joensen var føddur á Tvøroyri, har foreldur hansara vóru lærarar. Hann tók læknaprógv í 1939 og læknaembætisprógv í 1942. Frá 1949 til 1979 var hann landslækni í Føroyum. Árini 1962-80 var hann skúlalækni í Torshavn, og frá 1951 undirvísti hann í læknakunnleika á Sjómansskúlanum. Somuleiðis undirvísti hann í fleiri ár á Maskinskúlanum og á Sjúkrasystraskúlanum. Frá 1941-1960 var hann formaður í Listafelag Føroya.

Umframt dagliga starv sítt sum landslækni og lærari legði Hans Debes Joensen nógva orku í at byggja upp ein hægri lærustovn í Føroyum. Saman við m.ø. Jóannes Rasmusen, Sverra Dahl, Karsten Hoydal og R.K. Rasmussen tók hann í 1952 stig til at stovna Føroya Fróðskaparfelag og at geva út vísindatíðarritið Fróðskaparrit. Í kjalarvørrinum frá hesum arbeiði varð lóg um Fróðskaparsetur Føroya samtykt 6. mai 1965.